logowanie

Oświetlenie zewnętrzne. Wybór lamp ogrodowych.

Nie tylko wnętrza wymagają oświetlenia. Wybrane miejsca na zewnątrz domu również potrzebują instalacji oświetleniowej. Należą do nich: wejścia, werandy, tarasy, podjazd do garażu, otoczenie bramy wjazdowej i furtki oraz dojścia do budynku.

Oświetlenie zewnętrzne domu Fot.: Mariusz Bykowski

Typ opraw oświetleniowych instalowanych na zewnątrz domu trzeba dobrać zależnie od miejsca usytuowania punktów świetlnych, funkcji, jaką mają pełnić, i rodzaju źródła światła. Rodzaj oświetlenia musi też pasować do elewacji budynku i otoczenia oraz odpowiadać indywidualnym upodobaniom mieszkańców.

Zasilanie opraw oświetleniowych

Oprawy oświetlające otoczenie i zewnętrzne elementy domu są najczęściej zasilane napięciem 230 V. Mogą być podłączone do wydzielonego obwodu albo do najbliższej puszki w obwodzie oświetlenia wewnętrznego. W zależności od klasy ochronności obudowy oprawy doprowadza się do niej dwa lub trzy przewody. Do oprawy mającej II klasę ochronności lub wzmocnioną obudowę (oznaczoną podwójnym kwadratem) doprowadza się dwa przewody: fazowy i neutralny, a do oprawy I klasy ochronności trzy przewody: fazowy, neutralny i ochronny. Obudowa I klasy ochronności musi mieć zacisk do przyłączenia przewodu ochronnego.

Do wykonania instalacji używa się kabla do układania w ziemi typu YKY z żyłą ochronną w żółto-zielonej izolacji lub przewodów umieszczonych w rurkach z tworzywa. Kable prowadzone w ziemi układa się zwykle na głębokości 70-80 cm.
Do ochrony przed przeciążeniem i skutkami zwarć stosuje się wyłączniki nadmiarowoprądowe, a przed porażeniem – różnicowoprądowe na prąd różnicowy nie większy niż 30 mA (uważany za bezpieczny dla człowieka) i prąd znamionowy obciążenia 10 lub 16 A.

Instalacja niskonapięciowa (12 V, 24 V). Wymaga użycia transformatora redukującego napięcie z sieciowego (230 V) do wymaganego. Pozwala na bezpieczne użytkowanie i ułatwia ułożenie przewodów elektrycznych (można je ułożyć samodzielnie), jednak do jej minusów należy zaliczyć bardziej skomplikowane sterowanie oświetleniem, brak możliwości użycia opraw energooszczędnych oraz konieczność stosowania grubszych przewodów zasilających w przypadku długich linii.

Oprawa oświetleniowa przeznaczona do instalowania w podłożu Fot.: Andrzej Szandomirski

Oprawy do oświetlenia zewnętrznego: lampy ogrodowe

Wszystkie oprawy oświetleniowe umieszczane na zewnątrz – a więc narażone na wpływ czynników atmosferycznych – muszą mieć obudowę o stopniu ochrony co najmniej IP 44. Wiele firm oferuje oprawy o stopniu ochrony nawet IP 65, czyli pyłoszczelne i zabezpieczone przed strugami wody. Ten stopień ochrony jest szczególnie zalecany do miejsc o dużym zanieczyszczeniu powietrza lub takich, w których oprawa jest narażona na zalewanie deszczem.
Oprawy przeznaczone do instalowania w podłożu mają jeszcze wyższy stopień ochrony – IP 67, który oprócz pyłoszczelności zapewnia także odporność na krótkotrwałe zanurzenie w wodzie.
Wszystkie oprawy powinny być odporne na wysoką i niską temperaturę.

Oprawy do montażu w nawierzchni (tzw. lampy najazdowe) powinny mieć stopień ochrony min. IP 67 oraz odporność na nacisk rzędu 1000 kg, dzięki czemu nadają się do montażu w podjazdach. Wykorzystywane są do oświetlania traktów komunikacyjnych, drzew, krzewów oraz architektury ogrodowej.

Lampa ogrodowa na słupku Fot.: Andrzej Szandomirski

Reflektory halogenowe stosowane są do oświetlania niewielkich drzew, krzewów, interesujących elementów ogrodu. Niektóre mają możliwość regulacji rozwartości wiązki światła w zakresie od 15 do 50°, są też wyposażone w akcesoria zmieniające kształt wiązki emitowanego światła oraz specjalne osłony antyolśnieniowe. Niekiedy mają dodatkowe akcesoria umożliwiające montaż opraw bezpośrednio na konarach drzew lub paliki do wbijania w grunt.
Efektownym rozwiązaniem są słupki oświetleniowe. Przystosowane są do wyładowczych źródeł światła oraz świetlówek kompaktowych. Stosuje się je przede wszystkim do oświetlania podjazdów, ścieżek, schodów oraz niskiej zieleni. Wyposażone są w klosze lub inne akcesoria zapobiegające olśnieniu. Szkło lampy może być matowe, dające miękkie, rozproszone światło.

Sterowanie oświetleniem

Zwykle nie ma potrzeby jednoczesnego włączania wszystkich punktów świetlnych wokół domu. Tylko niektóre powinny się świecić przez cały wieczór lub noc, inne mogą być włączane tylko w razie potrzeby. Dlatego poszczególne oprawy oświetleniowe muszą być wyposażone w odrębne wyłączniki.

Rodzaje sterowania oświetleniem zewnętrznym:

  • sterowanie manualne – mogą to być zwykłe łączniki instalacyjne umieszczone wewnątrz domu lub na jego zewnętrznej ścianie. Łączniki instalowane na zewnątrz muszą mieć szczelną obudowę.
  • sterowanie automatyczne – wygodniejszym rozwiązaniem jest automatyczne włączanie oświetlenia w wybranych miejscach. Aby było to możliwe, konieczne jest zainstalowanie czujników ruchu, wyłączników zmierzchowych lub programowalnych. Z chwilą wykrycia ruchu w swoim „polu widzenia” czujnik ruchu włącza oświetlenie na określony czas. Światło zapala się i oświetla drogę przechodzącej akurat osobie. Może odstraszyć intruza, który chciałby się ukryć w ciemnościach. Jeżeli oprawa oświetleniowa lub grupa opraw ma działać od zmroku do świtu, powinno się zastosować wyłącznik zmierzchowy. Współpracuje on z czujnikiem światła. Czujnik musi się znajdować w takim miejscu, aby nie padało na niego światło pochodzące ze sterowanej oprawy, ale jednocześnie powinien być łatwo dostępny, ponieważ co jakiś czas trzeba go oczyścić. Zabrudzony może działać nieprawidłowo, ponieważ do jego fotoczułego elementu będzie docierało zbyt mało światła. Dodatkową zaletą czujników zmierzchowych jest zdolność reagowania na gwałtowne osłabienie naturalnego światła dziennego, spowodowane ekstremalnymi zjawiskami atmosferycznymi, takimi jak śnieżyca, gęsta mgła czy zaćmienie słońca.
  • sterowanie zdalne – włączanie i wyłączanie światła może być realizowane za pomocą pilota. W obwodzie zasilającym oprawę oświetleniową umieszcza się specjalny łącznik. Może on być zainstalowany w puszce podtynkowej lub – gdy steruje całym obwodem – na tablicy bezpiecznikowej.
  • sterowanie mikroprocesorowe – łącznik z mikroprocesorem programuje się na określony czas, w którym oświetlenie włącza się i wyłącza o określonej, ustalonej przez użytkownika porze. Może być używany także do symulowania obecności domowników, w czasie gdy są poza domem.

Bardziej złożone systemy sterowania oświetleniem, wchodzące w skład tak zwanych inteligentnych instalacji, pozwalają na różne programowanie oświetlenia w funkcji czasu i tworzenie scen świetlnych, dostosowywanych do określonych sytuacji.

Lampy ogrodowe zasilane bateriami słonecznymi - przykład oświetlenia traktu komunikacyjnego. Fot.: Mariusz Bykowski

Dobrze rozplanowane oświetlenie zewnętrzne

Oświetlenie standardowo instaluje się przy wejściu do domu i przy furtce, światłem akcentuje się drogi i ścieżki, a także obszary spotkań towarzyskich – werandy, altany czy tarasy. Warto jednak pokusić się również o oświetlenie innych elementów ogrodu: krzewów, żywopłotów, klombów lub obiektów architektonicznych – zbiorników wodnych, fontann albo rzeźb. Odpowiednio ukierunkowane światło pozwala tworzyć ciekawe efekty dekoracyjne, zwraca też uwagę na szczegóły i kształty, które w ciągu dnia pozostają niezauważone. Dzięki oświetleniu otoczenia wokół domu mamy świadomość, że w każdej chwili możemy zobaczyć, co się dzieje na zewnątrz, a to zwiększa poczucie bezpieczeństwa.

Wejście. Oświetlone powinno być zarówno wejście do domu, jak i furtka (na niewielkich działkach często wystarczy jedno oświetlenie zamontowane na budynku). Zwykle instaluje się reflektor, dużej mocy lub lampę naścienną. Włączanie się lampy może być sterowane czujnikiem ruchu. Trzeba jednak pamiętać, że złe ustawienie zasięgu lampy może być przyczyną jej nieuzasadnionego włączania się (na przykład kiedy w ogrodzie biega pies lub gdy chodnikiem idą przechodnie).

Fot.: Andrzej Szandomirski

Trakty komunikacyjne. Należy je oświetlić w sposób jednolity. Światło powinno padać na nawierzchnię oraz – ewentualnie – na wąski pas wzdłuż jej brzegów. Nie zaleca się oświetlania większego obszaru nie tylko ze względu na oszczędność energii, lecz przede wszystkim dlatego, że podkreślenie światłem samej drogi zaznacza odcinek, jaki trzeba pokonać, tworząc w ten sposób świetlny szlak pomagający w orientacji przestrzennej. Jeśli to możliwe, należy zadbać o odpowiednie ukierunkowanie światła.

Źródło: redakcja

Partnerzy serwisu

To dzięki tym firmom możemy realizować Wasze potrzeby i zainteresowania

border_left border_right