logowanie

Papa dachowa - zasady układania

Papy charakteryzują się niewielkim ciężarem i stosunkowo łatwą obróbką. Ponadto materiał ten, w zależności od rodzaju, jest odporny na działanie niekorzystnych czynników atmosferycznych, takich jak deszcz, wiatr, mróz itp. Pokrycia dachowe wykonane z papy mogą służyć nawet ponad 50 lat, pod warunkiem że zostaną wykonane zgodnie ze sztuką dekarską oraz z wytycznymi producenta.

Podział pap


Elastyczne wyroby wodochronne do zabezpieczeń połaci dachowych, czyli papy, można podzielić na kilka zasadniczych grup, ze względu na ich sposób mocowania do podłoża:

• papy klejone lepikami asfaltowymi,

papy zgrzewalne,

• papy aktywowane termicznie,

• papy mocowane mechanicznie,

• papy samoklejące.

Spośród nich największą popularnością cieszą się wyroby zgrzewalne i aktywowane termicznie, czyli takie, które układane są na połaci dachowej z użyciem palników gazowych lub innych urządzeń na rozgrzane powietrze czy gazy spalinowe. Często stosowane są również papy mocowane mechanicznie, szczególnie w celu zabezpieczania wielkowymiarowych połaci dachowych w obiektach nowych, których częścią nośną przekrycia dachowego jest blacha trapezowa.

Równolegle do wyżej zaprezentowanego podziału pap funkcjonuje inny, polegający na składzie samego asfaltu. W tym wypadku wyroby papowe dzielimy na wykonane z asfaltu oksydowanego oraz modyfikowane elastomerami bądź plastomerami. Oczywiście stopień modyfikacji może być bardzo różny, co znacząco wpływa na właściwości wyrobów.

Dodatkowo niezwykle ważna jest osnowa, na której zbudowane są wyroby papowe. Mogą to być różne materiały, od najprostszych o niewygórowanych parametrach technicznych do najnowszych, zaawansowanych technologicznie, zdolnych sprostać najtrudniejszym warunkom pracy podłoża.

Papy zgrzewalne asfaltowe i zgrzewalne polimerowo-asfaltowe są znakomitym materiałem do wykonywania nowych oraz renowacji starych pokryć dachowych. Zakres stosowania pap zgrzewalnych jest zgodny z ogólnymi zasadami wykonywania zabezpieczeń wodochronnych. Różnice dotyczące zasad wykonywania pokryć dachowych przy użyciu pap asfaltowych tradycyjnych i zgrzewalnych wynikają głównie ze specyficznych właściwości pap nowej generacji, a mianowicie:

• dużej grubości i związanej z tym wysokiej gramatury papy (asfalt potrzebny do przyklejenia zawarty jest w strukturze papy zgrzewalnej),

• wysokiej trwałości, co wiąże się z koniecznością zapewnienia równie wysokiej trwałości pozostałym elementom pokrycia dachowego.

W zakresie hydroizolacyjnych rolowanych materiałów bitumicznych wyróżnia się dwie duże grupy produktów, różniących się właściwościami, a tym samym ceną.

Papy oksydowane

Ten rodzaj materiału jest stosunkowo tani i od lat stosowany w budownictwie. Niestety ma sporo ograniczeń. Poniżej temperatury +5°C charakteryzuje się dużą sztywnością, co uniemożliwia wykonywanie zabezpieczeń hydroizolacyjnych. W temperaturze 0°C asfalt oksydowany zachowuje się właściwie jak ciało stałe: po przyłożeniu siły trwale się odkształca, czyli pęka. Z kolei powyżej +70°C zaczyna się uplastyczniać i może spływać z dachów o dużych kątach nachylenia. Poza tym asfalt oksydowany jest nieodporny na promieniowanie UV, które działając destrukcyjnie, przyspiesza procesy starzenia się tych wyrobów na dachach. Stąd też konieczność konserwacji pokryć papowych z tradycyjnych asfaltów za pomocą wszelkiego rodzaju mas dyspersyjnych, mas na rozpuszczalnikach organicznych lub czystego lepiku na gorąco. Zatem papy tradycyjne mogą być układane w zasadzie tylko w okresie letnim. W grupie pap oksydowanych mogą być zarówno papy klejone do podłoża za pomocą lepiku na gorąco bądź na zimno (P64, w 400, P333), jak i papy zgrzewalne (V60 S42H, G200 S42H itd.). Cena tych wyrobów kształtuje się na poziomie 4–5 zł/m2 za papy klejone lepikiem i 6–13 zł/m2 za papy zgrzewalne. Gwarancja na tego rodzaju wyroby nie przekracza 5 lat.

Papy modyfikowane

W tych produktach do składu chemicznego asfaltu oksydowanego dodana jest pewna ilość modyfikatora – substancji polimerowej (elastomeru SBS bądź plastomeru APP). Dzięki dodaniu modyfikatora zmieniają się dość zasadniczo właściwości asfaltu. Papy takie są nieporównanie bardziej giętkie w niskich temperaturach. Można je układać na dachach nawet w temperaturze –5°C i wytrzymują przez 2 godziny oddziaływanie wysokich temperatur rzędu +100°C – nie ma w tym wypadku mowy o ewentualnym ściekaniu asfaltu modyfikowanego z dachu nawet o bardzo dużym stopniu nachylenia. Układanie pap modyfikowanych możliwe jest przez cały rok, również w miesiącach zimowych. Asfalt modyfikowany SBS jest elastyczny, to znaczy że ma tzw. pamięć kształtu, oraz wytrzymuje znaczne odkształcenia, nawet do 1000%. Papy wykonane z tego asfaltu mają podobne cechy i nawet jeśli siły zewnętrzne są na tyle duże, iż spowodują rozerwanie osnowy, to nie oznacza to jednocześnie przerwania ciągłości hydroizolacji. Bardzo ważną cechą pap modyfikowanych jest ich wysoka odporność na czynniki zewnętrzne, a w szczególności na promieniowanie UV.

Pierwsze papy modyfikowane SBS ułożono na dachach ok. czterdzieści lat temu we Francji. Przeprowadzone badania tych pap wykazały, że ich stopień starzenia jest na tyle mały, że nie wpływa on na walory użytkowe izolacji oraz nie ma konieczności ich konserwacji. Te wszystkie zalety pap modyfikowanych niestety kosztują. Najprostsze papy modyfikowane kosztują około 12 zł/m2, najdroższe ok. 30 zł/m2.

  • powieksz
    Dach wykonany w technologii pap zgrzewalnych modyfikowanych SBS
    Dach wykonany w technologii pap zgrzewalnych modyfikowanych SBS Fot.: ICOPAL
  • powieksz
    Dach wykonany w technologii pap zgrzewalnych modyfikowanych SBS
    Dach wykonany w technologii pap zgrzewalnych modyfikowanych SBS Fot.: ICOPAL

Rodzaje osnowy

Sama znajomość właściwości asfaltu oksydowanego i modyfikowanego nie wystarczą, aby prawidłowo dobrać odpowiednią papę. Konieczna jest jeszcze znajomość osnów, z użyciem których produkowane są papy. Dostępnych jest sporo rozwiązań.

W ubiegłych dziesięcioleciach powszechne były osnowy tekturowe. Gramatura najczęściej stosowanych osnów tekturowych wynosi 333 lub 400 g/m2. Tektura jest produktem organicznym, składa się z celulozy, w związku z czym podlega z czasem butwieniu i gniciu, czyli degradacji biologicznej. Ponadto w wypadku niedokładnego zaimpregnowania asfaltem chłonie wodę, powodując fałdowania papy. Rozciągliwość względna pap na osnowie tekturowej wynosi zaledwie 2%. Jeśli podłoże, na którym chcemy ułożyć papę jest podłożem niestabilnym wymiarowo, to niestabilność ta spowoduje pękanie osnowy, a co za tym idzie całej papy. Co to znaczy, że podłoże jest niestabilne wymiarowo? Większość konstrukcji dachowych, w tym przede wszystkim dachy o konstrukcji drewnianej i metalowej, wykazuje pewne ruchy wywoływane przez wiejące wiatry, temperatury zewnętrze (rozszerzalność liniową) czy obciążenie śniegiem. Również dachy o konstrukcji monolitycznej mogą pracować. Stropowe płyty kanałowe źle zamocowane i oparte na wieńcach żelbetowych, mogą klawiszować, wykazując przy tym spore przemieszczenia pionowe. Ściany budynków murowanych mających niezbrojone, zbyt wąskie ławy fundamentowe mogą osiadać, powodując spękania przenoszące się na hydroizolacje poziome ścian i ław fundamentowych. Te wszystkie niekorzystne zjawiska dyskwalifikują papy na osnowach tekturowych. Zastosowanie tych wyrobów w wyżej wymienionych przypadkach, powoduje spękanie ich powierzchni wywołane przez przemieszczenia podłoża. Papy na osnowie tekturowej występują w zasadzie jedynie jako papy do klejenia lepikiem asfaltowym.

Innym rodzajem osnowy jest welon szklany o gramaturze najczęściej 64 lub 100 g/m2. Welon szklany wytworzony jest z włókien szklanych, w związku z tym nie podlega degradacji biologicznej ani nie jest nasiąkliwy. Niestety jest bardzo kruchy i jego rozciągliwość pozostaje na tym samym poziomie co osnowy z tektury, czyli ok. 4%. Nie zaleca się stosowania pap na osnowie z welonu szklanego na dachach o wielowarstwowych pokryciach w ilościach większych niż jedna warstwa, ze względu na dużą kruchość osnowy. Wytrzymałość pap na osnowie z welonu szklanego jest porównywalna z wytrzymałością na rozrywanie pap na tekturze. Papy na welonie szklanym wykonuje się zarówno w wersji klejonej lepikiem, jak i zgrzewalnej.

Dość często spotykaną osnową jest tkanina szklana. Jej gramatura to najczęściej 200 g/m2. Jest ona około trzykrotnie bardziej wytrzymała na rozciąganie niż wyżej wymienione osnowy, niestety rozciągliwość względna dalej pozostaje na poziomie ok. 4%. Jej duża wytrzymałość i stabilność wymiarowa sprawiają, że sprawdzi się ona w papach do mocowania mechanicznego oraz zgrzewalnych.

Niezaprzeczalnie najbardziej zaawansowanymi osnowami, a obecnie i najczęściej spotykanymi na rynku, są włókniny poliestrowe. Mogą one mieć różne gramatury, najczęściej są to jednak: 120, 150, 180, 200, 250 g/m2. Obecnie na rynek wchodzą włókniny z włókien ciągnionych dodatkowo kalandrowane (walcowane). Oznacza to, że w odróżnieniu od tradycyjnych włóknin poliestrowych, nowy typ włóknin przy tej samej gramaturze ma o wiele lepsze właściwości mechaniczne, szczególnie w zakresie wytrzymałości na rozciąganie (do 1200 N/5 cm) oraz rozciągliwości względnej (do 60%). Włókniny z włókien ciągnionych to wyroby nowej generacji. Papy wykonywane na tego typu podłożach mają grubszą warstwę asfaltu, ponieważ sama włóknina jest znacznie cieńsza od używanych do tej pory zwykłych włóknin poliestrowych.

Włóknina poliestrowa ma bardzo istotną właściwość – jej rozciągliwość względna dochodzi do 60% (najczęściej deklarowana przez producentów pap wynosi 40%). Dzięki temu materiał ten można stosować na dachach niestabilnych wymiarowo (rejony szkód górniczych, konstrukcje metalowe i narażone na porywy wiatru itd.). Również wytrzymałość na rozrywanie jest bardzo wysoka i podobnie jak w przypadku tkaniny szklanej około trzykrotnie wyższa niż welonu szklanego czy tektury. Papy na osnowie z włókniny poliestrowej wykonuje się w wersji zgrzewalnej, aktywowanej termicznie, mocowanej mechanicznie (wtedy włóknina poliestrowa wzmacniana jest siatką z włókna szklanego) oraz jako samoprzylepne.

Są oczywiście jeszcze bardziej zaawansowane technologicznie osnowy (np. kompozyty poliestrowo-szklane), ale te stosuje się w papach specjalistycznych.

Dobór papy

Wybierając materiały papowe, należy brać pod uwagę nie tylko ich koszt, lecz także względy praktyczne, na przykład:

• na doraźne zabezpieczenie obiektów wybieramy papy na osnowie tekturowej i z welonu szklanego klejone lepikami (prowizoryczne magazyny, budynki tymczasowe, renowacja dachów wcześniej krytych tymi właśnie
papami),

• do zabezpieczenia starych obiektów odpowiednie będą papy modyfikowane zgrzewalne, aktywowane termicznie lub mocowane mechanicznie z gwarancją 10–15 lat, których w przyszłości nie trzeba konserwować,

• do zabezpieczenia dachu obiektu, w przypadku małych nakładów finansowych, możemy wybrać papy zgrzewalne oksydowane. Musimy jednak liczyć się z koniecznością konserwacji pokrycia po upływie 8–10 lat,
• do pokrycia nowego dachu nad dużym pawilonem handlowym, w przypadku gdy liczy się szybki czas wykonania i niezawodność funkcjonowania w przyszłości, wybieramy papy modyfikowane SBS do jednowarstwowych pokryć dachowych, mocowane mechanicznie,

• do renowacji dachu pokrytego wieloma warstwami pap asfaltowych dobre będzie pokrycie papowe z systemem wentylacji podłoża lub papy aktywowane termicznie z wbudowanym systemem wentylacji podłoża.

Oczywiście sposobów zastosowania pap w obiekcie jest wiele. Kierując się wyżej podanymi zasadami, unikniemy jednak podstawowych błędów.Za każdym razem warto skonsultować wybór pokrycia z przedstawicielami producentów wyrobów papowych. Duże i liczące się firmy zapewniają pomoc doradców technicznych. Porady może również udzielić kierownik budowy czy sprzedawca papy.

Układanie papy - wytyczne

Przed przystąpieniem do wykonywania pokryć dachowych w technologii pap zgrzewalnych czy aktywowanych termicznie należy pamiętać o 10 podstawowych zasadach, dzięki którym pokrycie będzie funkcjonować bezawaryjnie przez długi czas.

1. Przed przystąpieniem do wykonywania nowego pokrycia lub remontu starego trzeba zapoznać się ze stanem dachu, dokonać wyboru odpowiednich materiałów oraz zdecydować o konieczności wentylacji (szczególnie przy remoncie starych pokryć papowych).

2. Następnie należy dokonać pomiarów połaci dachowej, sprawdzić poziomy osadzenia wpustów dachowych, wielkość spadków dachu oraz liczbę przerw dylatacyjnych. Na tej podstawie można precyzyjnie rozplanować rozłożenie poszczególnych pasów papy na powierzchni dachu. Dokładne zaplanowanie prac pozwoli na optymalne wykorzystanie materiałów.

3. Prace z użyciem pap asfaltowych zgrzewalnych można prowadzić w temperaturze nie niższej niż:
• 0°C w przypadku pap modyfikowanych SBS,
• +5°C w przypadku pap oksydowanych.

Temperatury stosowania pap zgrzewalnych mogą być nieco niższe, pod warunkiem że rolki będą magazynowane w pomieszczeniach ogrzewanych (ok. +20°C) i wynoszone na dach bezpośrednio przed zgrzaniem.

4. Nie należy prowadzić prac dekarskich w przypadku mokrej powierzchni dachu, jej oblodzenia, podczas opadów atmosferycznych oraz przy silnym wietrze. Podłoże bitumiczne należy zagruntować bitumicznym środkiem gruntującym.

5. Roboty dekarskie rozpoczyna się od osadzenia dybli drewnianych, rynhaków i innego oprzyrządowania, a także od wstępnego wykonania obróbek detali dachowych (ogniomurów, kominów, świetlików itp.) z zastosowaniem papy zgrzewalnej podkładowej.

6. Przy bardzo małych pochyleniach połaci dachu (do 2%) zaleca się układanie pap pasami prostopadłymi do okapu (przy układaniu równoległym do okapu tworzą się podłużne zastoiny wody wzdłuż zakładów podłużnych papy). Przy małych pochyleniach dachu (od 5 do 20%) papy można układać pasami równoległymi do okapu, przy większych spadkach pasami prostopadłymi do okapu (z uwagi na możliwość osuwania się układanych pasów podczas zgrzewania). Minimalny spadek dachu powinien być taki, aby nawet po ugięciu elementów konstrukcyjnych umożliwiał skuteczne odprowadzenie wody. Z tego też względu nachylenie połaci dachowej nie powinno być mniejsze niż 1%, ale zaleca się, aby tam gdzie jest to możliwe, przewidzieć większe spadki.
Dokładne wytyczne można znaleźć w tablicy nr 1 w opracowaniu ITB „Wymagania w zakresie projektowania, wykonywania i odbioru pokryć dachowych z wyrobów rolowych”, Barbara Francke, Warszawa 2011.

7. Przed ułożeniem papę należy rozwinąć w miejscu, w którym będzie zgrzewana, a następnie, po przymiarce (z uwzględnieniem zakładu) i ewentualnym koniecznym przycięciu, zwinąć ją z dwóch końców do środka. Miejsca zakładów na ułożonym wcześniej pasie papy (z którym łączona będzie rozwijana rolka) należy podgrzać palnikiem i przeciągnąć szpachelką, w celu wtopienia posypki na całej szerokości zakładu (12–15 cm).

Tekst: redakcja, konsultacja mgr inż. Grzegorz Gładkiewicz, ICOPAL

Partnerzy serwisu

To dzięki tym firmom możemy realizować Wasze potrzeby i zainteresowania

border_left border_right