logowanie

Rury z tworzyw sztucznych: do jakich instalacji je stosować?

Rury z tworzyw sztucznych (np. rury PCV) charakteryzują się odpornością na korozję, są obojętne biologicznie i chemicznie, nie wchodzą w reakcje z wodą i zawartymi w niej związkami, są także odporne na działanie wielu kwasów i zasad. Tych kilka cech sprawia, że rury z tworzywa sztucznego doskonale spisują się w różnego rodzaju instalacjach.

Rury z polichlorku winylu (rury PCV)

W instalacjach stosuje się rury z niezmiękczonego (nieplastyfikowanego) polichlorku winylu (PVC-U) i z chlorowanego polichlorku winylu (CPVC). Potocznie rury te nazywa się rurami PCV. Rur z nieplastyfikowanego polichlorku winylu (PVC-U) nie stosuje się do instalacji, w których czynnik ma wysoką temperaturę, ponieważ są na nią nieodporne. Do instalacji niskotemperaturowych używa się rur z chlorowanego polichlorku winylu (CPVC). Rury z PVC-U używa się w instalacjach kanalizacyjnych i drenarskich oraz jako rur osłonowych do kabli, a także w instalacjach zimnej wody. Zalecana temperatura pracy to 0-60°C. Maks. ciśnienie robocze wynosi 1,6 MPa. Rury z PVC-C (CPVC) można stosować także do instalacji ciepłej wody – wytrzymują temperaturę do 100°C. Poniżej zera tworzywa te stają się kruche i nie nadają się do użytku. Maks. ciśnienie robocze wynosi 1 MPa. Rury z PVC łączy się kielichowo metodą klejenia, jako połączenie nierozłączne, lub za pomocą uszczelek gumowych lub kształtek kołnierzowych. Są to połączenia rozłączne.

Rury z polipropylenu (rury PP)

Rury PP są bardzo popularne i łatwo dostępne, bo są stosunkowo niedrogie. Wytwarza się je z kopolimeru (odmiany) polipropylenu PP-R typu 3. Ma on lepszą elastyczność niż PP. Rury PP-3 mogą pracować w temperaturze do 90°C przy ciśnieniu około 0,6 MPa. Kruche stają się dopiero w temperaturze poniżej –40°C. Z polipropylenu (PP) produkuje się rury do ciepłej i zimnej wody, centralnego ogrzewania oraz kanalizacyjne, drenarskie i osłonowe. Powszechnie są używane trzy rodzaje rur polipropylenowych: PN 10 – do instalacji zimnej wody, PN 16 – do instalacji ciepłej wody użytkowej z cyrkulacją – i PN 20 – do instalacji grzewczych. Do instalacji grzewczych stosuje się rury z PP z perforowaną wkładką aluminiową – są to tzw. rury Stabi. Dostępne też są rury wzmocnione włóknem szklanym (rury Stabi Glass). Zabezpieczają one rury przed nadmierną wydłużalnością pod wpływem temperatury i chronią przed dyfuzją tlenu do wnętrza rury. Rury Stabi warto też stosować w instalacjach ciepłej wody (instalacjach c.w.u.), zwłaszcza, jeżeli będą to długie proste odcinki rur. W instalacjach wodociągowych i grzewczych w budownictwie mieszkaniowym rury z polipropylenu łączy się przez kielichowe zgrzewanie polidyfuzyjne przy użyciu złączek z tego samego materiału (PP). Można też je łączyć za pomocą łączników gwintowanych z wkładką mosiężną – połączenia te służą do łączenia rur z armaturą. Głównym problemem, jaki się pojawia w związku ze stosowaniem rur polipropylenowych w instalacjach grzewczych, jest całkowity brak bariery antydyfuzyjnej kształtek systemowych. Aby zabezpieczyć stalowe elementy instalacji przed korozją (na przykład kotły grzewcze), należy w takiej sytuacji stosować wymienniki płytowe ze stali nierdzewnej oddzielające obieg kotłowy od instalacyjnego. Niepożądane zapowietrzanie się instalacji i korozję jej stalowych elementów na skutek dyfuzji tlenu można także ograniczyć, stosując separatory powietrza. Jedną z odmian PP jest tzw. polipropylen wysokotemperaturowy (PP-High Temperature lub PP-HT). Stosuje się go do wewnętrznych instalacji kanalizacyjnych, gdyż jest odporny na wysoką temperaturę (na stałe do 85°C i na chwilowe przepływy do 100°C). Rury z PP-HT łączy się za pomocą uszczelek dwuwargowych. Polipropylen jest odporny chemicznie na ponad 300 związków i substancji chemicznych. Są odporne na działanie silnych kwasów, zasad i soli organicznych. Paląc się, nie wydziela substancji toksycznych, dzięki czemu w razie pożaru nie grozi niebezpieczeństwo od wydzielających się oparów.

Rysunki CAD rur wielowarstwowych

Rury z polietylenu sieciowanego (rury PE-X)

Rury z PE-X stosuje się przede wszystkim do instalacji centralnego ogrzewania i ogrzewania podłogowego. Rury z PE-X są odporne na działanie większości kwasów i zasad oraz tynku i cementu. Mogą także transportować roztwór glikolu stosowany na przykład w instalacjach solarnych lub instalacjach pomp ciepła. Wytrzymują temperaturę od -110°C do 110°C, a dopuszczalna maksymalna temperatura pracy ciągłej to 95°C. Dzięki odporności na ujemną temperaturę można je stosować w instalacjach narażonych na zamarzanie. Polietylen sieciowany to odmiana polietylenu PE-HD. Sieciowanie zwiększa trwałość rur w podwyższonej temperaturze i ciśnieniu oraz wytrzymałość na pękanie (zwykły polietylen wraz ze wzrostem temperatury staje się miękki i niestabilny). Wyróżniamy trzy rodzaje rur z polietylenu sieciowanego: PE-Xa, PE-Xb oraz PE-Xc. Różnica wynika ze sposobu i stopnia sieciowania, dzięki któremu uzyskują one odporność na jednoczesne działanie wysokiego ciśnienia i temperatury charakterystycznych dla instalacji wodociągowych i grzewczych. Najwyższy stopień sieciowania (do 85%) ma PE-Xa. Jest to pierwszy i najstarszy system PE-X o unikalnych właściwościach, niezniszczalny i pozwalający na naprawienie załamanej rury przez podgrzanie jej gorącym powietrzem o temperaturze około 130°C. Polietylen sieciowany ma wyjątkowe właściwości, dzięki którym można go wykorzystywać we wszystkich typach instalacji grzewczych i wodociągowych:

  • PE-X jest elastyczny, odporny na pęknięcia naprężeniowe i ma pamięć kształtu; nie wymaga stosowania kompensacji wydłużeń cieplnych i można go łączyć w jednej instalacji z rurami z każdego innego materiału.
  • Można z niego montować instalacje w temperaturze nawet –15°C bez uszczerbku dla ich późniejszej eksploatacji;
  • Rury z polietylenu sieciowanego mogą być stosowane do ciepłej i zimnej wody oraz centralnego ogrzewania.

Rodzaj rury PE-X należy dopasować do instalacji. Do instalacji wodociągowych powinno się używać rur z jednorodnego materiału PE-Xa, PE-Xb lub PE-Xc; do instalacji co – rur z barierą antydyfuzyjną (z żywicy EVOH – kopolimeru alkoholu etylowinylowego, lub PVOH – kopolimeru alkoholu poliwinylowego); bariera ta zabezpiecza przed dyfuzją tlenu do wnętrza rury. Do ogrzewania podłogowego stosuje się rury trójwarstwowe z dodatkową warstwą polietylenu zabezpieczającą barierę antydyfuzyjną przed uszkodzeniem mechanicznym (w ogrzewaniu podłogowym rura jest ułożona bezpośrednio w wylewce, a plastyfikatory do uszlachetniania wylewek mogą dodatkowo powodować reakcję chemiczną i niszczyć barierę antydyfuzyjną). Rury z barierą antydyfuzyjną EVOH lub PVOH są tańsze od wielowarstwowych i w wielu wypadkach mogą je zastąpić. Stosuje się je na przykład w instalacjach ogrzewania podłogowego, gdzie woda ma niższą temperaturę niż w grzejnikowych, więc rozszerzalność termiczna nie jest tak istotna. Rury z polietylenu sieciowanego łączy się przy użyciu łączników mechanicznych – gwintowanych, zaciskowych i samozaciskowych: miedzianych, z mosiądzu lub z tworzywa sztucznego. Do wykonania połączeń używa się prostych narzędzi ręcznych, ewentualnie elektrycznych zaciskarek. Najbardziej popularnym połączeniem w systemach PE-X jest tuleja zaciskowa. Do połączeń skręcanych z armaturą stosuje się złączki z tak zwanym przeciętym pierścieniem typu 3/4” eurokonus.  Można je wyginać ręcznie lub za pomocą specjalnych urządzeń (sprężyn, giętarek) – na zimno, a gdy mają większą średnicę – na gorąco. Po uformowaniu rurę ochładza się, co utrwala jej kształt. Dzięki wyginaniu potrzebny przebieg instalacji można uzyskać bez użycia kształtek (kolan i łuków), a liczba połączeń jest minimalna, co ogranicza niebezpieczeństwo przecieków i ułatwia montaż. Polietylen sieciowany ma pamięć termiczną. Pozwala ona, gdy jest taka potrzeba, przywrócić wygiętej rurze pierwotny kształt. Wystarczy podgrzać ją strumieniem gorącego powietrza. Instalacje z rur PE-X można układać w systemie trójnikowym lub rozdzielaczowym. W trójnikowym od jednego lub kilku przewodów głównych prowadzi się odgałęzienia do poszczególnych odbiorników, w rozdzielaczowym – od rozdzielacza (zwykle jednego na kondygnacji) do każdego odbiornika najkrótszą drogą biegnie osobny przewód. Elastyczność rur sprawia, że można je formować w zwoje o długości od kilkudziesięciu do kilkuset metrów, co umożliwia poprowadzenie instalacji od rozdzielacza do wymaganego punktu (grzejnika, punktu poboru wody, rozdzielacza powrotnego w ogrzewaniu podłogowym) bez konieczności łączenia odcinków rur w warstwie wylewki. Ten sposób rozprowadzenia skraca czas robót i eliminuje ryzyko powstania nieszczelności podczas eksploatacji. Rury PE-RT wytwarza się z polietylenu liniowego o średniej gęstości. Ten materiał ma większą niż PE-X wytrzymałość temperaturową i ciśnieniową oraz większą elastyczność, która ułatwia wyginanie rur. Do obiegu handlowego wszedł na początku lat 90. Obecnie rury PE-RT są stosowane głównie w instalacjach ogrzewania podłogowego, jako uzupełnienie oferty handlowej rur PE-X.

Sprawdź ofertę rur z tworzyw sztucznych w serwisie Tuznajdziesz.pl

  • Rury z tworzyw sztucznych: do jakich instalacji je stosować?
    Instalacja wykonana z rur z tworzywa sztucznego Fot.: Szarapka Robert
  • rury z tworzywa sztucznego
    Fot.: Jarosław Sosiński

Źródło: redakcja

Partnerzy serwisu

To dzięki tym firmom możemy realizować Wasze potrzeby i zainteresowania

border_left border_right